Gümüş (Amalgam) Dolgularımı Değiştirmeli miyim? Ne Zaman Gerekir, Ne Zaman Gerekmez
Dt. Rafet Bayrakçı2 dk okuma
Özet: önemli noktalar
- Sağlam, kenarları uyumlu ve altında çürük olmayan bir amalgam dolgu yalnızca eski olduğu için değiştirilmek zorunda değildir.
- Dolgu kenarında çürük, çatlak, kırık ya da dişte çatlak hattı görüldüğünde amalgamı yenilemek dişi korumak için gerekir.
- Sağlam bir dolguyu sökmek her seferinde bir miktar sağlıklı diş dokusunun da kaybedilmesi demektir; bu yüzden kararı muayene ve röntgenle birlikte veriyorum.
- Estetik nedenle değişim isteyen hastalarla, hangi dişlerden başlamanın mantıklı olduğunu birlikte planlıyoruz.
- Değişimde amalgamın yerine çoğunlukla diş renginde kompozit dolgu yapıyorum; çok büyük madde kaybında farklı seçenekleri konuşuyoruz.
Muayenede ağzına ayna tutup azı dişlerindeki koyu gri dolguları gören hastalardan en sık duyduğum soru şu: "Bunları artık değiştirelim mi?" Kimi dolgunun görüntüsünden rahatsız, kimi internette okuduklarından dolayı endişeli, kimi de yalnızca "çok eski oldu" diye düşünüyor.
Bu sorunun herkes için geçerli tek bir cevabı yok. Bu yazıda bir amalgam dolguya baktığımda neleri değerlendirdiğimi, hangi durumlarda değişim önerdiğimi ve hangi durumlarda dolguya dokunmamanın daha koruyucu olduğunu açık bir şekilde anlatmak istedim.
Amalgam dolgu nedir, neden bu kadar yaygın?
Amalgam, gümüş, kalay, bakır ve cıvanın birleşiminden oluşan, uzun yıllar boyunca özellikle azı dişlerinde kullanılmış bir dolgu malzemesidir. Dayanıklı olduğu için bugün kırklı, ellili yaşlarındaki hastalarımın birçoğunun ağzında hâlâ amalgam dolgu görüyorum.
Günümüzde dolgu tedavisinde büyük ölçüde diş renginde kompozit malzemeler kullanıyoruz. Kompozit dişe yapışarak tutunduğu için çoğu zaman daha az diş dokusu kaldırarak çalışmamıza olanak tanır. Yine de bu, ağızdaki her amalgamın hemen değiştirilmesi gerektiği anlamına gelmez.
Değişim önerdiğim durumlar
- Dolgunun kenarında ya da altında yeni bir çürük başlamışsa.
- Dolgu çatlamış, bir parçası kırılmış ya da yerinden oynuyorsa.
- Dolgunun çevresindeki diş duvarında çatlak hattı görülüyorsa ya da hasta ısırırken o dişte keskin bir ağrı tarif ediyorsa.
- Dolgu ile diş arasında açıklık oluşmuş ve buraya sürekli yiyecek takılıyorsa.
- Dolgu, dişte yapılacak başka bir tedavinin, örneğin kanal tedavisinin önünde duruyorsa.
Bu durumlarda dolguyu yenilemek bir tercih değil, dişin geleceğini korumak için gereken bir tedavidir.
Değişime gerek görmediğim durumlar
- Dolgu sağlam, kenarları uyumlu ve röntgende altında çürük görünmüyorsa.
- Hastanın tek nedeni dolgunun yaşı ise ve dişte hiçbir şikâyet yoksa.
- Dolgu gülerken görünmeyen bir bölgede ve hasta estetik açıdan rahatsız değilse.
Sağlam bir dolguyu sökerken, dolgunun çevresindeki sağlıklı diş dokusundan da bir miktar kaybedilir. Her yenileme dişi biraz daha inceltir. Bu yüzden "nasılsa değişecek" diye sağlam bir dolguya dokunmayı önermiyorum.
"Amalgam zararlı mı?" sorusu
Amalgamın içindeki cıva nedeniyle bu soruyu çok sık duyuyorum. Ağızda sağlam duran bir amalgam dolgunun genel sağlık için risk oluşturduğuna dair güçlü bir bilimsel kanıt bulunmuyor. Bu nedenle yalnızca bu endişeyle sağlam dolguların sökülmesini önermiyorum.
Hamilelik döneminde ise acil olmayan amalgam sökümlerini ertelemeyi tercih ediyorum. Böyle bir durumda dolgunuzda bir sorun varsa, muayenede en uygun zamanlamayı birlikte konuşuruz.
Değişim kararını verdiysek muayenede neler oluyor?
- DeğerlendirmeDişi ve dolgunun kenarlarını muayene ediyor, gerekiyorsa röntgenle dolgunun altını ve sinire olan mesafeyi kontrol ediyorum.
- ÖnceliklendirmeBirden fazla amalgam varsa, sorunlu olanlardan başlıyoruz. Estetik nedenle değişim istendiğinde, gülerken görünen dişleri öne alabiliyoruz.
- Eski dolgunun kaldırılmasıLokal anestezi altında, dişi korumaya özen göstererek eski dolguyu kaldırıyor ve altında çürük varsa temizliyorum.
- Yeni dolguKalan diş dokusu yeterliyse diş renginde kompozit dolgu yapıyorum. Dişin büyük bir bölümü kaybedilmişse, dişi saran bir restorasyon gibi farklı seçenekleri dişi gördükten sonra konuşuyoruz.
Değişimden sonraki ilk günlerde soğuğa karşı hafif bir hassasiyet hissedilebilir. Hassasiyet artıyorsa ya da kendiliğinden başlayan bir ağrı oluyorsa, beni aramanızı rica ederim.
Sık sorulan sorular
Amalgam dolgularımın hepsini aynı anda değiştirebilir miyiz?
Bu, dolguların sayısına ve durumuna bağlı. Çoğu zaman önce sorunlu dişlerden başlayıp diğerlerini planlı bir şekilde ele alıyoruz. Muayenede size uygun sırayı birlikte belirleriz.
Amalgamın yerine yapılan kompozit dolgu da renk değiştirir mi?
Kompozit dolgular zamanla çay, kahve ve sigara gibi etkenlerle bir miktar renk alabilir. Düzenli kontrollerde gerekirse yüzeyini parlatmak mümkün.
Dolgumda hiçbir şikâyet yok, yine de kontrol ettirmeli miyim?
Evet. Dolgu kenarındaki çürükler çoğu zaman ağrı yapmadan ilerler ve ancak muayene ya da röntgenle fark edilir. Düzenli kontroller, sorunlu bir dolguyu dişe zarar vermeden yakalamamıza yardımcı olur.
Amalgam dolgu söküldükten sonra diş zayıflar mı?
Söküm sırasında dolgunun çevresindeki dokudan bir miktar kaybedilebilir. Bu yüzden yalnızca gerektiğinde değişim öneriyor, sökümü de dişi koruyarak yapmaya özen gösteriyorum.
