Diş taşı ve tartar temizliği
Fırçayla çıkmayan sertleşmiş plakların ultrasonik aletlerle temizlenmesi ve diş etinin yeniden sağlıklı hâle gelmesine yönelik bakım.
- Ultrasonik temizlik
- Cila
- Diş eti değerlendirmesi
Özet: önemli noktalar
- Diş taşı, temizlenmeyen bakteri plağının tükürükteki minerallerle sertleşmesiyle oluşur ve diş fırçasıyla çıkarılamaz.
- Fırçalarken veya diş ipi kullanırken kanayan diş eti, çoğu durumda iltihaplı olduğunu gösterir ve fırçalamayı bırakmak için bir sebep değildir.
- Gingivitis yalnızca diş etini etkiler ve genellikle geri dönüşlüdür; periodontitiste ise dişi taşıyan kemikte kayıp başlamıştır.
- Ultrasonik temizlik titreşimle taşı dişten ayırır; doğru uygulandığında sağlıklı mineyi aşındırmaz.
- Temizlik aralığı herkes için aynı değildir; taş birikme hızına ve diş eti durumuna göre muayenede belirlenir.
Konya diş taşı temizliği için Dentual Karatay'a gelen hastalarımın önemli bir kısmı, aslında başka bir şikâyetle geliyor: fırçalarken kanayan diş eti, ağızda geçmeyen kötü koku ya da alt ön dişlerin arkasında dille hissedilen pürüzlü bir tabaka. Bu belirtilerin ortak noktası, çoğu zaman diş taşı ve ona bağlı diş eti iltihabıdır.
Diş taşı temizliği basit görünen ama diş etinin sağlığı için temel olan bir işlemdir. Bu sayfada diş taşının neden oluştuğunu, temizliğin nasıl yapıldığını, sık duyduğum endişelerin gerçekte ne anlama geldiğini ve diş eti hastalığının hangi aşamada daha fazlasını gerektirdiğini anlatıyorum.
Diş taşı nasıl oluşur?
Dişlerin yüzeyinde gün içinde bakterilerden oluşan ince, yapışkan bir tabaka birikir. Buna bakteri plağı denir ve düzenli fırçalama ile diş ipi kullanımı sayesinde büyük ölçüde uzaklaştırılabilir.
Temizlenmeyen plak, tükürükteki kalsiyum ve fosfat gibi minerallerle birleşerek birkaç gün içinde sertleşmeye başlar. Sertleşmiş bu tabakaya diş taşı denir. Diş taşı yüzeyi pürüzlü olduğu için üzerine daha kolay yeni plak tutunur ve birikim giderek artar.
Diş taşı en çok tükürük bezlerinin ağza açıldığı bölgelerde, yani alt ön dişlerin dil tarafında ve üst azı dişlerinin yanak tarafında görülür. Sigara, çay ve kahve tüketimi taşın renklenmesine ve daha belirgin görünmesine yol açabilir.
Diş eti kanaması ne anlatır?
Sağlıklı diş eti açık pembe renktedir, dişi sıkıca sarar ve normal fırçalamada kanamaz. Fırçalarken, diş ipi kullanırken ya da elma ısırırken görülen kanama, diş etinde iltihap olduğunun en erken ve en sık işaretidir.
Hastaların sık yaptığı hata, kanama olan bölgeyi fırçalamaktan kaçınmaktır. Bu durumda plak daha da birikir ve iltihap artar. Kanayan bölgenin yumuşak bir fırçayla, nazik ama düzenli biçimde temizlenmesi gerekir.
Sigara kullananlarda diş eti iltihabı kanama vermeden ilerleyebilir, çünkü sigara diş etindeki kan dolaşımını azaltır. Bu yüzden kanama olmaması, sigara içen birinde diş etinin sağlıklı olduğu anlamına gelmeyebilir.
Gingivitis ile periodontitis arasındaki fark
- Gingivitis: İltihap yalnızca diş etindedir. Kızarıklık, şişlik ve kanama görülür. Diş taşı temizliği ve iyi bir ağız bakımıyla çoğu durumda tamamen geri döner.
- Periodontitis: İltihap diş etinin altına, dişi taşıyan kemiğe ilerlemiştir. Diş ile diş eti arasında derin cepler oluşur, diş etleri çekilebilir ve ileri aşamada dişlerde sallanma başlar.
- Ortak nokta: Her ikisinin de başlıca sebebi bakteri plağı ve diş taşıdır. Periodontitis çoğu zaman uzun süre tedavi edilmemiş bir gingivitisin devamıdır.
- Önemli fark: Gingivitiste kaybedilen bir doku yoktur; periodontitiste kaybedilen kemik genellikle kendiliğinden geri gelmez, amaç ilerlemeyi durdurmaktır.
Muayenede diş eti ceplerinin derinliğini ölçer ve gerekirse röntgenle kemik seviyesini değerlendiririm. Periodontitis bulguları ilerlemişse, kök yüzeylerinin daha derin temizliği veya bir periodontoloji uzmanının değerlendirmesi gerekebilir.
Konya diş taşı temizliği nasıl yapılır?
- Ağız içi muayeneDiş taşının yoğunluğu, diş etinin rengi ve kanama durumu incelenir. Gerekli görülen bölgelerde diş eti cep derinlikleri ölçülür.
- Ultrasonik temizlikUcu titreşen bir aletle taş dişten ayrılır. Alet çalışırken su püskürterek bölgeyi hem soğutur hem de kopan parçaları yıkar.
- El aletleriyle kontrolDişlerin arasında ve diş eti çizgisinin hemen altında kalan küçük birikintiler ince el aletleriyle temizlenir.
- Cila (polisaj)Diş yüzeyleri özel bir pasta ve dönen lastik uçla parlatılır. Pürüzü azalan yüzeye plak daha zor tutunur, çay ve kahve lekeleri de büyük ölçüde giderilir.
- Ev bakımı önerileriFırçalama tekniğinizi, diş arası temizliğini ve size uygun fırça tipini birlikte gözden geçiririz. Bir sonraki kontrol aralığını taş birikiminize göre belirleriz.
Diş taşı temizliği mineye zarar verir mi?
Bu, en sık duyduğum sorudur ve cevabı genellikle hayırdır. Ultrasonik alet mineyi aşındıracak bir kesme işlemi yapmaz; titreşimle sert taş tabakasını dişin yüzeyinden ayırır. Doğru açı ve uygun güçle kullanıldığında sağlıklı mineye zarar vermez.
Temizlikten sonra dişlerin arasında boşluk açıldığını düşünen hastalar olur. Aslında o boşluk zaten vardır; daha önce diş taşıyla dolu olduğu için fark edilmemiştir. İltihabı geçen diş eti de bir miktar toparlanarak bu görünümü değiştirebilir.
Temizlik sonrası birkaç gün süren soğuk hassasiyeti normal kabul edilir. Taşın örttüğü yüzeyler ilk kez ağız ortamıyla temas eder; bu hassasiyet çoğu durumda kendiliğinden azalır. Uzun sürerse hassasiyet giderici bir diş macunu önerebilirim.
Temizlikten sonra ve ev bakımında dikkat edilecekler
- İki dakika fırçalama: Sabah ve akşam, fırçayı diş eti çizgisine hafif eğimle tutarak.
- Diş arası temizliği: Günde bir kez diş ipiyle ya da diş aralığınıza uygun boyda bir ara yüz fırçasıyla.
- Yumuşak fırça: Sert fırça ve bastırarak fırçalama diş etini çekilmeye zorlayabilir.
- Sigaraya ara verme: Sigara diş eti hastalığının ilerlemesini hızlandıran en önemli alışkanlıklardan biridir.
- Kanama takibi: Düzenli bakıma rağmen birkaç hafta içinde azalmayan kanama yeniden muayene gerektirir.
Diş taşı temizliği ne sıklıkla yapılmalı?
Herkes için geçerli tek bir aralık yoktur. Bazı kişilerde taş çok yavaş birikir ve yılda bir temizlik yeterli olurken, bazılarında birkaç ay içinde belirgin bir birikim oluşur.
Diş eti hastalığı öyküsü olan, sigara içen, diyabeti olan ya da tel tedavisi gören hastalarda daha sık kontrol gerekebilir. Dentual Karatay'da her hastanın aralığını, kendi ağzındaki birikim hızına bakarak belirliyorum.
